Salih Erdem'den Trabzonspor ve fındıkla ilgili çarpıcı açıklamalar

Röportaj: Serap Ulusoy

Trabzon’un saygınlığı ve dürüstlüğüyle tanınan bir isim Salih Erdem...

Karadeniz’in incisi fındık için verdiği mücadele ile adını tarihe yazdıran adam Salih Erdem...

Trabzonspor'un, "Trabzonspor" olmasında büyük katkıları olan, o dönemin şartlarında amatör ruhla, Trabzonspor'u zirveye taşıyan sayılı isimden birisi Salih Erdem...

Fiskobirlik eski Yönetim Kurulu Başkanı ve Trabzonspor kurucularından hayatta olan üç isimden birisi Salih Erdem...

Hayatının hiç bir döneminde siyasete girmeyi tercih etmeyen Erdem, siyasetten uzak durmuş ancak siyaset ondan hiç uzak durmamış.

Çalıştığı kurumlara siyasetle çok fayda sağlamış ama siyasilerden de bir o kadar çekmiş.

Koca 85 yılı geride bırakan Salih Erdem'le öncelikle fındığı, Fiskobirlik'i konuştuk ve tabi ki Trabzonspor'u...

 

YAZDILAR, BOZDULAR, ÜLKEYİ KARIŞTIRDILAR

Fındıkla konuya başlayalım istiyoruz. O günden bugüne fındıkta neler değişti?

Fındıkta üreticiye katkı payı verilsin ama zamanında fındığa prim hiç verilmedi.  O da zenginlerin işine yarıyor. Çoğu fakir fukaranın yerleri müstakilleşmemiş kadastrosu yapılmamış, bu nedenle prim alamıyor. Dönüm parası alınıyor, haricinde fındıktan ne alırsa alsın kar oluyor. Yakın dönemlerde fındıkta rekolte düşük oldu da biraz piyasa canlandı. Yoksa daha kötü bir noktaya gidiyordu.  Kimi üretici beni yolda görüyor  "Salih bey senden Allah razı olsun" diyor "yüzümüzü güldürdün, bunlar her tarafı yağma ediyorlar" diyor. 750 kişiye atama yaptılar, dürüst bir irade bunu yapar mı? Millet görevini yaptı yüzde 60 yakın rey verdi. Akil insanlar kurdun bir seçim de kendini göstermek için yazdın, bozdun. Bu terör olaylarının sebebi de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın tutumudur. İktidar partisi bütün yandaşlarına çıkar sağlıyorlar. Onların yaptıklarına bir şey yapamıyoruz. Diyelim ki seçimlerde çoğunluk aldı. Bu ülkeyi perişan ettin, milletin ayağa kalkması lazım. Yazdın, bozdun... Bu akil insanları devreye sen sokmadın mı..? Erdoğan çok kindar. Bu terör olaylarının sebebi Cumhurbaşkanı Tayip Erdoğan’ın oyun bozanlığıdır. Bir çok şehit verdik bu millet yaşananları hak etmiyor şehitlerimize Allah'tan rahmet yakınlarına sabır diliyorum.

Parasını alamayan birçok üretici var fakat Fiskobirlik Yönetim Kurulu Başkanı Lütfü Bayraktar üreticinin parasını ödediklerini idea ediyor bu durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?

ÜRETİCİ PARASI PUL OLDU

Lütfü Bayraktar, "tüm borçları ödedim,hiç bir şey kalmadı" diyor. "30-40 trilyon kaldı" diyor. 200 trilyonluk gayrimenkul sattın, öncelikle üreticinin borcunun ödenmen lazımdı. "Ödedim" diyor, üretici çıkıyor "biz paramızı alamıyoruz" diyor. Para vermiyorlar "gel yağ al" diyorlar fındık yağlarını sattırma peşine gidiyorlar vatandaşın parası pul oldu.

Fiskobirlik son dönemlerinizde sıkıntılar yaşadınız... O dönemde neler yaşadınız?

KREDİ VERİLMEDİ FİSKOBİRLİK ZOR DURUMA İTİLDİ

Fındık Borsası Türkiye’de olsa hiçbir şey değişmez, biz o fiyatları verirken fındık borsası yine Türkiye’de değildi. Ben Fiskobirlik yönetim kurulu başkanlına geldiğim zaman fındıktan 590-600 milyar dolar döviz girdisi sağlanıyordu. Biz o fiyatları 2003- de 952 milyon dolara çıkardık, 2004’de 1,5 milyar dolara çıkardık, 2005’de de bize o kadar yoğun baskı yaptılar ki, kredi verdirmediler, paraları ödettirmediler. Bu girdi çok daha fazla olabilirdi ama 2 milyar dolar döviz girdisi sağladık, fındıkçılar o zaman başbakana bize kredi verdirtmediği için altın fındık ödülü verdiler. Bize verilecek bir ödüldü. Fiskobirlik tarihinde görmediklerini gördü, 2003 yılında biz 500 sanayi firması arasında 299. sırada girdik 2004 de 152. Sırada girdik 2005'te de o zorlu dönemde 77. Sırada girdik. Ama Fiskobirlik'i görüyoruz hiçbir şey yok kendi adamları olduğu için sesini çıkartmıyorlar. Kendi maaşlarını arttırmaktan başka bir şey yaptıkları yok. Sattılar, savdılar, elemanları çıkardılar, kooperatiflerde bir iki kişi var. Şimdi de kooperatifçiliği bıraktılar, marketçiliğe soyundular. Zaten market işini bilmiyoruz karşımızda dev firmalar var. Marketler açtık, bizim dönemimizde de kooperatifler talep ettiler, baktık zarar ediyor kapattık. Şimdi birçok market açılıyor. Soruyoruz arkadaşlarımıza; hep zarar ediliyor diyorlar. Ben o Fiskobirlik’e o soya entegreye 20-25 milyon liralık yatırım yaptım makinelerini değiştirdim. Soya fabrikasının %60 ı bizim %40 ı samsun yağlık tohumlarındı o arada politikacılar bunun satılması için baskı yapıyorlardı. Bakanlık bizi bekliyordu karar almak için 2 trilyon 800 milyara satacağım adamın 103 dönüm arsası var isimleri var soya çotanak diye isim yaptı isimleri yeter. 103 dönüm ordunun içinde bunu alacak olan fabrikaya 20 dönüm ayıracak çalıştıracak 80 dönüm parselleyecek satacak 10-15 trilyon lira tutturacak onun günahına ben giremem dedim zarar ediyor dediler etmiyor. Sattırmadım orayı biz aldık hisselerini sevindiler. 20 trilyonluk yatırıp yaptık biz iktidar ise para eden her şeyi sattı.

 

Fiskobirlik'in şuan ki durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?

Üniversiteyi yaptık izni alamadık alamayınca üniversite satın aldı. Ordu da Giresun da toprak mahsulü ofisinden fındık aldık onun da parasını daha vermediler, Fiskobirlik'i dönüştürmek için kredi vermediler. Fiskobirlik açılma amacının dışında kaldı. O zaman kooperatifçilik vardı. Alıyorduk veriyorduk paralarını üreticilerin. 1964 yılda Ecevit tarım ürünlerinin destekleme kapsamına aldı ortakların sayısı da düştü yönetimde olanlar onların reyleriyle seçimleri alıyor. Kendi çalıp kendi oynuyor. Kala kala 70-80 kişi kaldı hükümetin yaptığı politikalar yüzünden bu hale geldi. 2000 yılında özerklik devreye girdi girince tuttular 250 trilyon bir fon koydular birlikler artık özgürdür serbesttir dediler artık kendi adlarına fındıktan kredi alacaklardı. Şimdide geçen seneki fiyatı bulamayacak üretici.

 

Fındık tanıtım grubuyla ilgili yorumlarınız neler ?

FINDIĞA FAYDASI OLMASA DA GEZMİŞ OLDULAR

Karadeniz’in hemen hemen tamamı fındığa tamamen bağlı. Bu iktidar nerdeyse 10 kat trilyon milleti zarara soktular. Oradaki insanlar hangi eve gider sorarsanız orada Fiskobirlik'ten emekli birisi vardır. Fındık Tanıtım Grubu için bir fon oluşturdular gidiyorlar, dünyadaki birçok ülkeye Çin’de orda burada güya reklam yapıyorlar. Onlarda diyor ki bizim halkımıza hitap eden ürünü bizim halkımızın raflarına dolduracaksın sonra reklam yapacaksın. Oradaki insanlar fındığın ne olduğunu bilmiyor. Ama çok güzel gezmeler yaptılar, bir çok dünya ülkelerini gezmiş oldular fındığa faydası olmasa da tanıtım grubuna faydası oldu ama…“ gülüyor.. “

Bir çok siyasetçiden siyasete girmekle ilgili teklif aldığınız duyumları konuşuluyor bu konuyla ilgili neler söyleyeceksiniz?

SİYASETE GİRMEDİĞİME PİŞMAN DEĞİLİM

Ben memuriyetimde okuduğum gazeteyi bile hiçbir zaman daire getirmedim. O kadar üretici eşit davranıyordum herkes de benim tarafsız olarak biliyordu zaten.

İlk teklifi o zaman DYP'den 1974 senesinde aldım. Belediye Başkanı çok baskı yaptı. Bende böyle bir şey istemediğimi kendisine anlatım, politika zor bir iş. Dolayısıyla da girmedik. Eyüp Aşık daha sonra geldi. "Seni işlerin başında istiyoruz" dedi. Bende siyasete bulaşmak istemediğimi dile getirdim. 77 den 85'e kadar futbol federasyonuna seçtiler. İlk seçildiğimde bir sene sonra Kemal Saltık geldi. Seçim ihtilalı oldu . 4 buçuk senede onla çalıştım. 8.5 sene de beş başkan değiştik.

Neden siyasete girmediniz?

DEVRİN SİYASETİNİ SEVMEDİM

Devrin siyasetini sevmedim. Siyasete girmemem için etkili bir sebepti. Daha çok sağ partilerden teklif geldi. Ortaklar çok baskı yaptı, öyle adamlar milletvekili oluyor ki. Hiç bir zaman "keşke milletvekili olsaydım" demedim. Milletvekili olan bakan olan arkadaşlarımız bana dediler ki "seni kutluyoruz bu işe bulaşmadın". Eskiden milletvekilinin de bir ağırlığı vardı. Ben o kadar çok uğraştım ki kuran kursları hep tarikatların eline kalmıştı. O zaman diyanete bağlı kuran kursu yapma yaşatma derneğini kurduk. Bunu için yer aramaya çalıştık.

TRABZONSPORLULARI ŞAMPİYONLUKTAN BAŞKA BİR ŞEY MUTLU ETMEZ

Yoktan var edilen bir takım Trabzonspor ve Eski Fiskobirlik Başkanı Trabzonspor Kulübü Kurucularından salih erdem Trabzonspor’a verilen emeklerin şuan görmezden gelindiğini söylüyor. Trabzonspor’un içerisine karıştırılan siyaseti değerlendirirken bile sesi titreyen Erdem kulübün kurulması aşamasında yaşadıkları maddi sıkıntılara rağmen siyaseti kulüp içerisine karıştırmayan değerlere şuan nasıl saygısızlık yapıldığını dinlerken beni de derinden etkiledi. Ve son sözleri Trabzonspor’un asıl gerçeği, Trabzonluları artık şampiyonluktan başka bir şey mutlu etmez.

 

Trabzonspor’u en güzel siz anlatabilirsiniz yoktan var edilen bir takım neler söyleyeceksiniz?

TRABZONSPOR’U BORÇLA DEVİR ALDIM

Trabzonspor’u Trabzonspor yapan değerler. Trabzonspor için çok emek saffettik. Şimdi bu emekleri yok pahasına hareket edilmesi üzüyor bizi. Sayın Hacıosmanoğlu 60 tane adam almış. Ben Trabzonspor Başkanı olduğum zaman hep Trabzonluları aldık o efsane kadroyu kurduk ve sebat ettirdik. İlk 7 sene üst üste 2. lig deydik şampiyon olamadık. Dışarıdan aldığımız adamları 15 kişiyi gönderdik. Bütün Trabzonluların listesini yaptık Ahmet Suat Özyazıcı'yı çağırdım "hoca sensin" dedim daha evvel İdmanocağı’nda futbolcu hocaydı. "Kimi alırız" dedik, 25 kişiyi çizdik sonra Hüseyin İlyas hatta Volkan Erzurum’dan, Rize’den Faruk Özak, Ali Yavuz Hüsamettin Karabük spordan aldık amatörden Turgaylar, Enginler… 15 kişinin yerine 15 tane kişi listesi yaptık, para yok... 5 milyon lira borçla devir aldım kulübü... Kimse sahip çıkmadı, Rıfat abiye "gel sen başkan ol" dedim... Kabul etmediler. Geldik kulübe herkes istifa kararı alalım dedi. Bu borçla kimse almaz. Sonra toparladık.

 

TRABZONSPOR’UN İÇİNE SİYASETİ SOKMADIK

Biz Trabzonspor’u siyasetin içine hiç sokmadık. Şampiyon olduğumuz sene kulüpte anormal bir heyecan vardı. Bir akşam rahmetli Sefer Özgür CHP'den belediye başkan adayı yapıldı. Kulübe ziyarette bulundular, ertesi gün Adalet Partisinin İl Başkanı Ali Kulaksız'ı aradım. Kulüp başkanı olduğumuz da çok sıkıntılar çekti para bulmak için. Erzurum’un stadı dağın başında çim saha, biz kum sahanın içindeyiz. Küllerinden yeşerttik şampiyonluğa kavuşturduk. O bütçeyi bu noktaya getirdik, ama siyasete bulaştırmadık şimdi Hacıosmanoğlu camiayı parça parça etti.

Hacıosmanoğlu’nun yaptığı transferleri nasıl değerlendiriyorsunuz?

HACIOSMANOĞLU TRANSFERLERİ ŞOVDUR

Ben o takımı 4 milyon liraya kurdum. Fenerbahçe o dönem sadece Cemil Turan'ı 5 milyon liraya aldı. Bu parayla olacak iş değil, zaten paralı başkanlar devri başladıktansan sonra dejenere oldu. Trabzonspor'un eski durumu kalmadı. Geçen seçimlerde Muammer Usta bana geldi, destek istedi. Muammer Usta için "partilidir kulübü taşır" diye düşünüldü ama tepki oyları İbrahim Hacıosmanoğlu'nu başkanlığa getirdi. Sonrasında Hacıosmanoğlu herkesi şaşırttı. Hacıosmanoğlu, yaptıklarından kendisi de pişmandır herhalde. Bir yönetim kurulu vardır. Bu yönetim kurulu kimseyi dinlemiyor. Ali Kemal bey ayrılmamak için direniyor kimse de bir şey demiyor. Siyasi başkanlar Hacıosmanoğlun’dan memnun. Siyaset boyutunu bu açıdan da görebiliriz. Trabzonlu davaya sahip çıkmıyor. Umarım yaptıkları transferler kalıcı olur beş kuruşa alıp bir kuruşa müşteri bulamama durumunu tekrar düşülmez. Elimizde birçok oyuncu var dünya para verildi, bedavaya elden çıkarılmaz umarız. Transferlerin yapılması daha çok şovenist bir durum ortaya koyuyor.

Trabzonspor’un şuan ki durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?

GÜÇLÜ BİR YÖNETİM KURULU LAZIM

Trabzonspor çok üzüleceğimiz bir mecraya girdi. Hacıosmanoğlu’nun karşısına tek bir liste çıkarılacaktı, duruma bırakılmayacaktı. Trabzonspor bu kadar düşmeyecekti. Hacıosmanoğlu, makamını transferlerle güçlendirmeye çalışıyor ama maddi-manevi yönden sıkıntıya düşürülüyor Trabzonspor. Bu kadar borç kaldıramayız. Güçlü bir yönetim kurulu yapılması lazım. Mehmet Ali Yılmaz bile istiyor, olabilir bence bir teklif götürülmesini bekliyor da O da olabilir. Şota, Trabzon için önemli bir isim Ersun Yanal’a gelene kadar keşke baştan Şota alınsaydı. Trabzon’u tanıyan bizim kültürümüze yakın olan bir isim. Hami belli sıkıntılar içinde 4. yaptı takımı ama Ersun Yanal’ı getirdik yine bozduk. Trabzonspor’u artık şampiyonluktan başka bir şey mutlu etmez.